Veelgestelde vragen.

Wat is een kringloop?

Een kringloop is de cyclische beweging van een stof door de levende en niet-levende natuur. Water, koolstof, stikstof en andere elementen worden door planten, dieren, micro-organismen en niet-levende reservoirs (atmosfeer, oceaan, bodem, gesteente) voortdurend opgenomen, omgezet en weer afgegeven.

Welke kringlopen zijn er?

Meestal worden zeven grote stofkringlopen onderscheiden: water, koolstof, stikstof, zuurstof, fosfor, zwavel en de gesteentekringloop. Daarnaast zijn er kleinere of meer specialistische kringlopen.

Waarom zijn kringlopen er?

Omdat de aarde een grotendeels gesloten systeem voor materie is — atomen verdwijnen niet. Levende organismen gebruiken steeds dezelfde voorraad atomen, opnieuw en opnieuw. Met energie van de zon kan dat eindeloos doorgaan. Zonder kringlopen zou het leven na één generatie zonder bouwstoffen zitten.

Welke kringloop is het belangrijkst?

Geen. Voor het leven zijn ze allemaal nodig. Wel verschillen ze in tijdschaal, schaal en gevoeligheid voor verstoring. De koolstof- en stikstofkringloop staan nu in de schijnwerpers vanwege menselijke ingrepen; de waterkringloop is dagelijks zichtbaar; de fosforkringloop is op lange termijn een zorg vanwege eindige voorraden.

Wat is het verschil tussen een kringloop en een voedselketen?

Een voedselketen is een lineaire reeks van wie-eet-wat. Een kringloop sluit zich: stoffen circuleren tussen reservoirs. Energie stroomt lineair door een ecosysteem; materie circuleert. Zie verschil kringloop, keten en web.

Verstoort de mens de kringlopen?

Ja, vrijwel allemaal. De grootste verstoringen: extra CO₂ uit fossiele brandstoffen (klimaatverandering), industriële stikstofbinding via Haber-Bosch (eutrofiering, stikstofdepositie), winning van fosfor (eindige voorraden), SO₂ uit kolenverbranding (zure regen, in Europa sterk teruggedrongen). Zie menselijke invloed.

Wat is fotosynthese?

Het proces waarmee planten, algen en cyanobacteriën met zonlicht uit CO₂ en water suiker en zuurstof maken: 6 CO₂ + 6 H₂O + lichtenergie → C₆H₁₂O₆ + 6 O₂. Zie uitleg.

Doen planten ook aan ademhaling?

Ja. Plantencellen voeren cellulaire ademhaling uit, dag en nacht. Overdag wordt dat overschaduwd door fotosynthese — netto geeft de plant zuurstof af; 's nachts geeft een plant alleen CO₂ af.

Komt stikstof voor in de fotosyntheseformule?

Nee. Stikstof zit niet in de fotosynthesevergelijking. Planten gebruiken stikstof voor het maken van eiwitten en DNA, niet voor suiker. Veelvoorkomende fout in toetsen.

Waar gaat de meeste extra CO₂ heen?

Grofweg in drie ongeveer gelijke delen: een derde blijft in de atmosfeer, een derde wordt opgenomen door oceanen, een derde door vegetatie en bodem. De verhoudingen verschillen tussen jaren en bronnen. Zie CO₂ en klimaatverandering.

Is methaan erger dan CO₂?

Per molecuul is methaan sterker als broeikasgas, vooral op korte termijn. Maar het verblijft veel korter in de atmosfeer (in de orde van een decennium) en oxideert daarna tot CO₂. Vermindering van methaan-uitstoot levert relatief snel klimaatvoordeel. Zie methaan.

Wat is de stikstofcrisis precies?

In Nederland slaat te veel reactieve stikstof — vooral NH₃ uit veehouderij en NO_x uit verkeer — neer op natuurgebieden, waar het de soortensamenstelling verstoort. Juridisch werd dit urgent na de uitspraak van de Raad van State op 29 mei 2019 over het Programma Aanpak Stikstof. Zie stikstofcrisis.

Past plastic in een natuurlijke kringloop?

Nee. Plastic breekt fysiek af tot kleinere stukjes (microplastic), maar wordt biologisch vrijwel niet afgebroken. Het hoopt zich op in milieu en organismen. Zie plastic en de natuurlijke kringlopen.

Wat is het verschil tussen recyclen en hergebruik?

Hergebruik bewaart het product (een fles wordt opnieuw gevuld). Recyclen breekt het product af tot grondstof voor een nieuw product. Hergebruik is energetisch vrijwel altijd gunstiger. Zie recyclen en hergebruik.