Kringlopen.
Een kringloop is de cyclische beweging van een stof door de levende en niet-levende natuur. Water, koolstof, stikstof en andere elementen worden voortdurend opgenomen, omgezet en weer afgegeven — door planten, dieren, micro-organismen, oceaan, bodem en atmosfeer. Zonder deze kringlopen is er geen leven op aarde.
- Hoeveel
- Zeven grote stofkringlopen worden meestal onderscheiden: water, koolstof, stikstof, zuurstof, fosfor, zwavel en gesteenten.
- Tijdschaal
- Van enkele uren (water in een wolk) tot honderden miljoenen jaren (gesteenten).
- Schaal
- Van de cel — fotosynthese, ademhaling — tot de hele aarde.
- Verstoring
- Vrijwel elke kringloop wordt op dit moment door menselijke activiteit beïnvloed.
Deze site legt de natuurlijke kringlopen uit zoals ze in het Nederlandse onderwijs en in de ecologische wetenschap behandeld worden. Iedere pagina begint met de kern, gevolgd door het detail. Geen jargon zonder uitleg, geen overdrijving, geen reclame.
Voor scholieren: de kringlopen komen terug in biologie, scheikunde en aardrijkskunde — vaak met andere accenten. Zie biologie havo/vwo, scheikunde en aardrijkskunde voor de invalshoek per vak.
De grote kringlopen
- WaterkringloopVerdamping, condensatie, neerslag, afstroming. De motor: de zon.→
- KoolstofkringloopFotosynthese, ademhaling, oceanen, fossiele brandstoffen.→
- StikstofkringloopStikstofbinding, nitrificatie, denitrificatie. De rol van bacteriën.→
- ZuurstofkringloopVrijwel alle zuurstof in de atmosfeer komt van fotosynthese.→
- FosforkringloopDe enige grote kringloop zonder gasfase. Traag en kwetsbaar.→
- ZwavelkringloopVulkanen, oceaan, bacteriën — en zure regen.→
- GesteentekringloopStollings-, sediment- en metamorf gesteente. Tijdschaal: miljoenen jaren.→
Processen binnen kringlopen
- FotosyntheseHoe planten CO₂ en water omzetten in suikers en zuurstof.→
- Cellulaire ademhalingDe omgekeerde reactie van fotosynthese, in elke levende cel.→
- Verdamping en condensatieDe faseovergangen die de waterkringloop drijven.→
- Nitrificatie en denitrificatieHoe bacteriën stikstof tussen vormen heen en weer schuiven.→
- StikstofbindingAtmosferische N₂ vastleggen — door bacteriën, bliksem, of industrie.→
- Mineralisatie en afbraakDecomposers die organisch materiaal terugbrengen tot bouwstenen.→
- VerbrandingSnelle oxidatie. Natuurlijk (bosbrand) en menselijk (fossiele brandstoffen).→
Kringlopen in ecosystemen
- Voedselketens en voedselwebbenProducenten, consumenten, reducenten. Hoe energie en stof stromen.→
- Verschil kringloop, keten en webEen keten is lineair, een kringloop sluit zich. Waarom dat ertoe doet.→
- Energiestroom in ecosystemenEnergie stroomt, materie cirkelt. Het cruciale onderscheid.→
- Decompositie en bodemlevenSchimmels, bacteriën, regenwormen. De stille schakel die alles sluit.→
- Kringlopen in de oceaanDe grootste koolstofopslag op aarde, en hoe die werkt.→
Menselijke invloed
- Menselijke invloed op kringlopenHet overzicht: waar grijpen we in, en met welk effect.→
- CO₂ en klimaatveranderingVerstoring van de koolstofkringloop door fossiele brandstoffen.→
- Methaan in de koolstofkringloopEen sterker broeikasgas dan CO₂, met andere bronnen en verblijftijd.→
- Stikstofcrisis in NederlandWat de chemie zegt over wat de politiek bespreekt.→
- Eutrofiering en fosforTe veel voedingsstoffen in water — algenbloei, zuurstofloosheid.→
- Verzuring en zure regenZwavel- en stikstofoxiden, en hoe Europese regelgeving werkte.→
- Plastic en de natuurlijke kringlopenWat nooit goed in een kringloop terechtkomt.→
Circulaire economie
- Circulaire economieHet idee van een economische kringloop, en de grenzen ervan.→
- Recyclen en hergebruikWat echt circulair is, en wat downcycling is.→
- Composteren thuisDe koolstof- en stikstofkringloop in een hoek van de tuin.→
- KringloopwinkelsDe andere betekenis van het woord — en hoe ze in de kringloopgedachte passen.→
Onderwijs en achtergrond
- Kringlopen in het basisonderwijsGroep 7 en 8: de waterkringloop en de voedselkringloop.→
- Kringlopen biologie havo/vwoKoolstof, stikstof en de ecosystemen waarin ze sluiten.→
- Kringlopen scheikundeReactievergelijkingen en stoffenbalans.→
- Kringlopen aardrijkskundeWatersystemen, klimaat, en mondiale stofstromen.→
- Schema's en diagrammenVisuele weergaven van de belangrijkste kringlopen.→
- BegrippenlijstAlle termen op deze site, kort uitgelegd.→
- Geschiedenis van het kringloopconceptVan Lavoisier tot biogeochemie. Hoe het idee groeide.→
- Veelgestelde vragenKorte antwoorden op de meest voorkomende vragen.→